ನವದೆಹಲಿ: ಜನರಿಂದ ಮತ ಪಡೆದು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಗ್ಗಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫಾರ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಫಾರ್ಮ್ಸ್ (ಎಡಿಆರ್) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ವಾಚ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ನೂತನ ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಕನಿಷ್ಠ 111 ಹಾಲಿ ಸಂಸದರು ಹಾಗೂ ಶಾಸಕರು ಪಕ್ಷ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
2022ರಿಂದ 2026ರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಉಪಚುನಾವಣೆಗಳ ಅಫಿಡವಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಈ ಸಮಗ್ರ ವರದಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 26 ಲೋಕಸಭಾ ಸಂಸದರು, 7 ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸಂಸದರು ಹಾಗೂ 78 ಶಾಸಕರು ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. 1999ರಲ್ಲಿ ಐಐಎಂ ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಎಡಿಆರ್, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿರುವುದರಿಂದ ನೈಜ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
17 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ಪಕ್ಷ ಬದಲಾವಣೆ ಜಾಲ
ಈ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಾಂತರ ಕೇವಲ ಒಂದೆರಡು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ ದೇಶದ 17 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈ ಪೈಕಿ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯವೊಂದರಲ್ಲೇ ಗರಿಷ್ಠ 32 ನಾಯಕರು ಪಕ್ಷ ಬದಲಿಸಿದ್ದರೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ 20, ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ 9 ಹಾಗೂ ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ತಲಾ 8 ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ನಿಷ್ಠೆ ಬದಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ 111 ನಿದರ್ಶನಗಳು ಕೇವಲ ನೇರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜಿಗಿತಗಳಾಗಿರದೆ, ಪಕ್ಷಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಲೀನ, ಶಾಸಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಉಪಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಚಿಹ್ನೆಯಡಿ ಗೆದ್ದು ಬಂದವರು ಹಾಗೂ ಸದನದಿಂದ ಅನರ್ಹಗೊಂಡು ಮರು ಆಯ್ಕೆಯಾದವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ಹೊಸಬರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಪಿಎಫ್ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಮುಂದು
ಪಕ್ಷ ಬದಲಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಪಾಲು ಪಡೆದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ನಾಗಾ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಎನ್‌ಪಿಎಫ್) ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿಗೆ (ಬಿಜೆಪಿ) ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟು ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 29ರಷ್ಟು, ಅಂದರೆ 32 ಮಂದಿ ಎನ್‌ಪಿಎಫ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ಆ ಪಕ್ಷವು ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇನ್ನು ಶೇಕಡಾ 26ರಷ್ಟಿರುವ 29 ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಬಿಜೆಪಿ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ಫಲಾನುಭವಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ತ್ರಿಪುರಾದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗದಿದ್ದ ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ಸಿಟಿಜನ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎನ್‌ಸಿಪಿಐ) ಬರೋಬ್ಬರಿ 20 ಮಂದಿಯನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆದು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಒಂಬತ್ತು, ಶಿವಸೇನೆ ಎಂಟು, ಎನ್‌ಪಿಪಿ ಆರು ಮತ್ತು ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಅರುಣಾಚಲ ನಾಲ್ಕು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಕೇಸರಿ ಪಾಳೆಯ ಸೇರಿದ 29 ನಾಯಕರು
ಬಿಜೆಪಿ ಸೇರಿದ 29 ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಲೋಕಸಭಾ ಸಂಸದರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಏಳು ಮಂದಿ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ 22 ಮಂದಿ ಶಾಸಕರಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ವಿಶೇಷ. ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಾರ್ಟಿಯಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಸಂಸದರಾದ ಸ್ವಾತಿ ಮಾಲಿವಾಲ್, ಅಶೋಕ್ ಮಿತ್ತಲ್, ಖ್ಯಾತ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ ಹರ್ಭಜನ್ ಸಿಂಗ್, ರಾಘವ್ ಚಡ್ಡಾ, ಸಂದೀಪ್ ಕುಮಾರ್ ಪಾಠಕ್, ವಿಕ್ರಮ್‌ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಸಾಹ್ನಿ ಹಾಗೂ ರಾಜಿಂದರ್ ಗುಪ್ತಾ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೇಸರಿ ಪಾಳೆಯಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಸಕರ ಪೈಕಿ ಗೋವಾದ ಎಂಟು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರು, ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಸಕ ಸ್ಥಾನ ತೊರೆದು ಉಪಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮರು ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸಿ.ಜೆ. ಚಾವ್ಡಾ, ಅರ್ಜುನ್ ಮೊಧ್ವಾಡಿಯಾ, ಅರವಿಂದ್ ಲಡಾನಿ, ಚಿರಾಗ್ ಪಟೇಲ್, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಇಬ್ಬರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಾಸಕರು, ಮಣಿಪುರದ ಐವರು ಜೆಡಿಯು ಶಾಸಕರು, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷದ ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್ ಪಾಂಡೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಾಸಕಿ ನಿರ್ಮಲಾ ಸಪ್ರೆ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ ತಮ್ಮ ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಬಿಜೆಪಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ಶಾಸಕರಿದ್ದ ಎನ್‌ಪಿಎಫ್‌ಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ 32 ಶಾಸಕರ ಬಲ
ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ತಿರುವು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನೈಫಿಯು ರಿಯೋ ನೇತೃತ್ವದ ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಪಾರ್ಟಿ (ಎನ್‌ಡಿಪಿಪಿ) 32 ಶಾಸಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ನಾಗಾ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಎನ್‌ಪಿಎಫ್) ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025ರಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಎನ್‌ಡಿಪಿಪಿ ಪಕ್ಷವು ಅಚ್ಚರಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಪಿಎಫ್ ಜೊತೆಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಾಗಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಬಲಿಷ್ಠ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಈ ವಿಲೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ತರುವಾಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ರಿಯೋ ಅವರೇ ಎನ್‌ಪಿಎಫ್ ಶಾಸಕಾಂಗ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.
ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಟಿಎಂಸಿ ಸೋಲು ಮತ್ತು 20 ಸಂಸದರ ಬಂಡಾಯ
2026ರ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಆ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸದೀಯ ಪಾಳೆಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಬಿರುಕು ಮೂಡಿತು. ಜೂನ್ 14ರಂದು ಟಿಎಂಸಿಯ 20 ಮಂದಿ ಲೋಕಸಭಾ ಸಂಸದರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದು, ಈ ಹಿಂದೆ ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಭಾವವೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಎನ್‌ಸಿಪಿಐ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡರು. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸದೀಯ ಗುಂಪು ರಚನೆಯ ಕಾನೂನು ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ದಾಟಲು ಈ ಮಾರ್ಗ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಈ ಬಂಡಾಯ ಸಂಸದರು, ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಎನ್‌ಡಿಎ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಬಾಹ್ಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಇನ್ನು ನಷ್ಟದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಡಿಪಿಪಿಯಿಂದ 25, ಟಿಎಂಸಿಯಿಂದ 20 ಹಾಗೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ 19 ನಾಯಕರು ಹೊರಬಿದ್ದಿದ್ದು, ಒಟ್ಟಾರೆ ಪಕ್ಷಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಪಾಲೇ ಶೇಕಡಾ 58ರಷ್ಟಿದೆ. ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಲೋಕಸಭಾ ಬಲದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 5, ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 3 ಹಾಗೂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಬಲದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 2ರಷ್ಟು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷ ಬದಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪಕ್ಷಾಂತರ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಎಡಿಆರ್ ಆಗ್ರಹ
ಜನಾದೇಶವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ನಡೆಯುವ ಇಂತಹ ಸ್ವಾರ್ಥ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಲು ಸಂವಿಧಾನದ 10ನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಕ್ಷಾಂತರ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಬೇಕೆಂದು ಎಡಿಆರ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ. ಹಾಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸ್ಪೀಕರ್ ಅಥವಾ ಸಭಾಪತಿಗಳ ಬದಲು, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಸಂಸದರ ಅನರ್ಹತೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಾಸಕರ ಅನರ್ಹತೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಪಕ್ಷಾಂತರ ಮಾಡಿದವರು ಮತ್ತೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸದಂತೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅನರ್ಹತೆ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಿತಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಇಂತಹ ಪಕ್ಷ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ನೇರ ಲಾಭ ಪಡೆದಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಕಠಿಣ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಜಾರಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕುತೂಹಲವಿದೆ.
