ನವದೆಹಲಿ: ದೇಶದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯುವಜನತೆಯ ಪಾಲಿಗೆ ಐಎಎಸ್‌ (IAS) ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗುವುದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕನಸು. ಈ ಗುರಿ ಮುಟ್ಟಲು ಕೇಂದ್ರ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ (UPSC) ನಡೆಸುವ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯೇ ಮುಖ್ಯ ದಾರಿ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಷಯ. ಆದರೆ, ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯುವುದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಐಎಎಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಲು ಕೆಲವೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ ಎಂಬುದು ಹಲವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಈ ಕುರಿತ ವಿವರವಾದ ವರದಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರ: ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆ
ಐಎಎಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಲು ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ನೇರವಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರಾದರೂ, ಕೆಲವೇ ನೂರಾರು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಅಂತಿಮ ಆಯ್ಕೆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮೂರು ಹಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ:
ಪ್ರಿಲಿಮ್ಸ್ (ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪರೀಕ್ಷೆ): ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ.
ಮೇನ್ಸ್ (ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ): ಲಿಖಿತ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆ.
ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಪರೀಕ್ಷೆ (ಸಂದರ್ಶನ): ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ನೇರ ಸಂದರ್ಶನ.
ಈ ಮೂರೂ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಪಡೆದ ಅಂಕ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಐಎಎಸ್‌ ಹಾಗೂ ಇತರ ಉನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಬಡ್ತಿ ಮಾರ್ಗ: ರಾಜ್ಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಐಎಎಸ್‌ ಅವಕಾಶ
ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ರಾಜ್ಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ (State Civil Services – ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ KAS) ಮೂಲಕ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆಯುವುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ದಾರಿಯಲ್ಲ.
ರಾಜ್ಯ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಐಎಎಸ್‌ ಹುದ್ದೆಗೆ ಮುಂಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಡ್ತಿಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ:
ಹಿರಿತನ (Seniority): ಸೇವಾವಧಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ಜ್ಯೇಷ್ಠತೆ.
ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ದಾಖಲೆ: ಅಧಿಕಾರಿಯ ಹಿಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಕಳಂಕವಿಲ್ಲದ ಸೇವಾ ವಿವರ.
ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳು: ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಮೋಷನ್ ಕೋಟಾದ ಐಎಎಸ್‌ ಹುದ್ದೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ.
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಅನ್ವಯ ಈ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಲ್ಯಾಟರಲ್ ಎಂಟ್ರಿ (Lateral Entry): ಇದು ಐಎಎಸ್‌ ಹುದ್ದೆಗೆ ದಾರಿಯೇ?
ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಅನುಭವಿ ತಜ್ಞರನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಉನ್ನತ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ‘ಲ್ಯಾಟರಲ್ ಎಂಟ್ರಿ’ (ನೇರ ಪ್ರವೇಶ) ನಿಯಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.
ಹಣಕಾಸು (Finance)
ನಿರ್ವಹಣೆ (Management)
ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (Engineering)
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ (Public Policy)
ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪರಿಣಿತರನ್ನು ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (Joint Secretary) ಅಥವಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಂತಹ (Director) ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಲ್ಯಾಟರಲ್ ಎಂಟ್ರಿ ಮೂಲಕ ಬರುವವರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಐಎಎಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ನೇಮಕಾತಿಗಳು ಕೇವಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಇಲಾಖೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಾವಧಿಗೆ (ಗುತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ) ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿದೆಯೇ?
ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ‘ಇಲ್ಲ’. ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ರಾಜ್ಯ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಐಎಎಸ್‌ ಆಗಲು ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದೇ ಏಕೈಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.
ಮುಂಬಡ್ತಿ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟರಲ್ ಎಂಟ್ರಿಯಂತಹ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಕೇವಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವೃತ್ತಿಪರರು ಹಾಗೂ ಸೇವಾ ನಿರತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಬಹುಪಾಲು ಯುವ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಐಎಎಸ್‌ ತಲುಪಲು ಇಂದಿಗೂ ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಾಗಿದೆ.
