ನವದೆಹಲಿ: ಉದ್ಯೋಗದ ನಿಮಿತ್ತ ಊರು ಬದಲಾವಣೆ, ದಾಖಲೆಗಳ ಕಣ್ಮರೆ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರ ನಿಧನದಂತಹ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಜನರು ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನೇ(Old Bank Account) ಮರೆತುಬಿಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಹೀಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಯಾವುದೇ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಯದೆ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವ ‘ಹಕ್ಕು ಪಡೆಯದ ಠೇವಣಿ’ಗಳನ್ನು (Unclaimed Deposits) ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ‘ಉದ್ಗಮ್’ (UDGAM – Unclaimed Deposits Gateway to Access Information) ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಆನ್ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ದೇಶದ 30 ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು ಶೇ. 90ರಷ್ಟು ಹಕ್ಕು ಪಡೆಯದ ಠೇವಣಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹುಡುಕಲು ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಠೇವಣಿ ಹಣ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ? ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೇ?
ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಸತತ 2 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಯದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ‘ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಖಾತೆ’ (Dormant/Inoperative Account) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದುವೇಳೆ 10 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಆ ಖಾತೆಯ ಹಣವನ್ನು ಯಾರೂ ಹಿಂಪಡೆಯದಿದ್ದರೆ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಆ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಬಡ್ಡಿ ಸಹಿತ ಆರ್ಬಿಐ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ‘ಠೇವಣಿದಾರರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ನಿಧಿ’ಗೆ (DEA Fund) ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಹಣ ಮುಟ್ಟುಗೋಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಖಾತೆದಾರರು ಅಥವಾ ಅವರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರು ಸೂಕ್ತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ, ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ತಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ಬಡ್ಡಿ ಸಹಿತ ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
ಉದ್ಗಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಹುಡುಕುವ ವಿಧಾನ
ನಿಮ್ಮ ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರ ಹಳೆಯ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಆರ್ಬಿಐನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ https://udgam.rbi.org.in ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು ಹಾಗೂ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಮೂದಿಸಿ ಮೊದಲಿಗೆ ನೋಂದಣಿ (Register) ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರರು ದಿನಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ 10 ಬಾರಿ ಲಾಗಿನ್ ಆಗಲು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಲಾಗಿನ್ನಲ್ಲಿ 10 ಬಾರಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಾಗಿನ್ ಆದ ಬಳಿಕ ಖಾತೆದಾರರ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಪ್ಯಾನ್ ಕಾರ್ಡ್, ವೋಟರ್ ಐಡಿ, ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್, ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಥವಾ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ವಿವರವನ್ನು ನೀಡಿ ಹುಡುಕಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ನೆನಪಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಖಾತೆದಾರರ ವಿಳಾಸವನ್ನು ನಮೂದಿಸಿಯೂ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಸಂಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಕಂಪನಿಗಳ ಖಾತೆಗಳಾಗಿದ್ದರೆ ‘ನಾನ್-ಇಂಡಿವಿಜುವಲ್’ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಠೇವಣಿ ಪತ್ತೆಯಾದರೆ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ‘ಅನ್ಕ್ಲೈಮ್ಡ್ ಡೆಪಾಸಿಟ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ನಂಬರ್’ (UDRN) ಮೂಡುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಅಥವಾ ಸ್ಕ್ರೀನ್ಶಾಟ್ ತೆಗೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಹಣವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆ?
ಉದ್ಗಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಕೇವಲ ಹಣ ಯಾವ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರವಷ್ಟೇ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಹಣ ವರ್ಗಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ಖಾತೆಯ ವಿವರ ಸಿಕ್ಕ ನಂತರ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಯಾವುದೇ ಶಾಖೆಗೆ ಖುದ್ದಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ UDRN ಸಂಖ್ಯೆ, ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ ಹಳೆಯ ಪಾಸ್ಬುಕ್ ಹಾಗೂ ನಿಮ್ಮ ಕೆವೈಸಿ (ಆಧಾರ್, ಪ್ಯಾನ್ ಕಾರ್ಡ್ ಇತ್ಯಾದಿ) ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿ ಕ್ಲೇಮ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಖಾತೆದಾರರು ಮೃತಪಟ್ಟಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರ ವಾರಸುದಾರರು ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರಿಕೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಬಡ್ಡಿ ಸಮೇತ ನಿಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಂಚಕರ ಬಗ್ಗೆ ಆರ್ಬಿಐ ಎಚ್ಚರಿಕೆ
ಉದ್ಗಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಸೇವೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಹಳೆಯ ಹಣವನ್ನು ಕೊಡಿಸುವುದಾಗಿ ನಂಬಿಸಿ ಕಮಿಷನ್ ಕೇಳುವ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ನಕಲಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರುವಂತೆ ಆರ್ಬಿಐ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕರೆ ಮಾಡಿ ಒಟಿಪಿ (OTP) ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಆರ್ಬಿಐನ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಗೃತಿ ಪುಟ https://rbikehtahai.rbi.org.in/kannada/rbi-udgam-portal.html ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರು “ಜಾಣರಾಗಿರಿ, ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಿ” ಎಂದು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕರೆ ನೀಡಿದೆ.




